In de Uilenburgersjoel waren dinsdagavond 27 januari voornamelijk bewoners aanwezig uit en of rond de Weesperstraat om van de gemeente te horen wat de plannen zijn met de versmalling van de Weesperstraat.
Het goede nieuws eerst: na lang wachten ligt er nu wél een concreter plan op tafel voor een langere versmalling van de Weesperstraat, met 30 km/u en meer groen. In het gesprek vooraf zei de wethouder (terecht) dat het lang heeft geduurd, maar dat het nu “eindelijk gaat gebeuren”. De kern van de belofte: een versteende straat die deels wordt versmald en groener wordt (circa 700 m²), met als harde randvoorwaarde dat het verkeer blijft doorstromen. Op basis van overeenstemming met nood- en hulpdiensten en het voorkomen van sluiproutes.
Wat er nu ongeveer ligt: het ontwerp
Er komt 30 km/u en een gedeeltelijke versmalling. De ruimte die vrijkomt (het asfalt) wordt benut voor groen en voor laden/lossen. Richting het zuiden wordt de hele lengte van de Weesperstraat één rijstrook (bij het namenmonument was die al teruggebracht). Richting het noorden wordt vanaf het Weesperplein een (lange) invoegstrook gemaakt waar al het verkeer samenkomt bij de Weesperstraat op één strook. Die weg wordt daar van “stoep tot stoep” circa 8 meter breed om hulpdiensten ruimte te geven (door het midden net als bij de Valkenburgerstraat). Die versmalling stopt echter voor de kruising met de Nieuwe Kerkstraat. Daarna blijft het dus tweebaans.
In twee stappen
De aanpak gaat gefaseerd: eerst een soort “pilot” met verplaatsbare afzettingen (gele lijnen, plantenbakken e.d.). Start van fase 1 zou pas in september zijn, met 2 tot 3 maanden monitoring en dan evalueren/bijsturen richting een definitief ontwerp. Onduidelijk is welke meetpunten de gemeente hanteert (snelheid, intensiteiten, geluid, oversteekbaarheid, ongevallen/near-misses) en wanneer is de pilot ‘geslaagd’? En of bewoners invloed op die meetpunten hebben? De definitieve uitvoering is voorzien in 2027. Dan pas gaat de zaag in het asfalt.
Op zeer korte termijn
Het verslag van de avond gaat in februari naar het college. Dan volgt al op 5 februari de bespreking in de Raadscommissie MOW (daar staan dan ook alle stukken). Daarna wordt een verkeersbesluit gemaakt.
Waarom veel mensen tóch positief de deur uitliepen
Omdat er voor het eerst in tijden iets staat dat “meer is dan een klein stukje” en omdat er eindelijk zicht is op échte fysieke verandering (versmalling + 30 km + vergroening). Bovendien was de bijeenkomst goed georganiseerd, met ruimte om door te praten met projectteam en wethouder.
Waar het wringt
- “Weesperstraat Leeft” – maar vooral: de doorstroming heerst
In het interview met de wethouder vooraf was de boodschap helder: “doorstromen blijft bovenaan staan als eis”, anders “loopt het vast”. Dat verklaart ook veel ontwerpkeuzes. Alleen: daarmee komt het project op gespannen voet te staan met het bredere gemeentelijke verhaal van “Amsterdam maakt ruimte”. Daarin staat nu juist dat het niet logisch is om te blijven sturen op “snel genoeg” doorstromen, en dat doorstroming minder belangrijk moet worden dan gezondheid, veiligheid en de straat als “huiskamer”. In dat koersdocument staat zelfs expliciet dat de aanpak minder gericht wordt op mensen die “heel mobiel zijn of snel van A naar B willen”, en dat het kan betekenen dat je met de auto langer moet wachten voor rood licht (want: minder drukte is nodig). Kort gezegd: stadsbreed klinkt “auto niet meer op 1”, maar op dit stukje corridor lijkt “auto wél op 1 (30 km/u, maar dat is toch overal in de stad)”. - Minder auto’s? Volgens de verkeerskundige: beperkt
Een bewoner vroeg door op het punt “minder auto’s”, en kreeg te horen dat de afname mogelijk slechts een paar procent tot misschien 5% is. Dat hangt samen met dit ontwerp dat al moeilijk genoeg was om überhaupt voor elkaar te krijgen. Er werd ook genoemd dat met een 30 km “groene golf” ongeveer hetzelfde aantal auto’s door de Weesperstraat kan blijven rijden. Dat is precies waar het gevoel van veel bewoners vandaan komt: we krijgen een groenere straat, maar niet per se een rustiger verkeerssysteem. Of, cynisch gezegd: we ruilen “scheuren” in voor “blijvend volume, maar dan in nettere file”. - Opstelstroken en “Bijenkorffile-logica” in een straat die leefbaar moet worden
Tijdens de nabespreking kwam dit scherp naar voren: waarom zijn er honderden meters opstelstrook om naar het centrum te gaan, terwijl we juist minder “afslaand verkeer naar het centrum” willen. Daarvoor zijn nu juist maatregelen tegen de “Bijenkorffile”. De gekozen oplossing volgt nog steeds het “half-bakken” eerdere concept waarbij de straat alleen wordt versmald “waar het kan”. Veel oppervlakte voor extra stroken voelt verkeerskundig wel heel groot en niet bepaald leefbaar. - Nog steeds geen integrale aanpak op hele route van naar IJtunnel
In eerdere bijeenkomsten wordt de Weesperstraat nadrukkelijk neergezet als “hoofdnet plus corridor” waar opstoppingen niet worden geduld, en waar de “doorstroomkwaliteit” van grote verkeersstromen de hoogste prioriteit krijgt. Ook dit ontwerp focust alleen op de Weesperstraat en voelt onvoldoende integraal. Bewoners willen gewoon ook ingrepen op het hele IJtunnel-systeem, het Mr. Visserplein en de Valkenburgerstraat. Informeel werd gezegd dat het J.D. Meijerplein nu niet in scope zit van dit project, maar er wordt wel naar de aansluitingen (lees dubbele stroken om later weer in en uit te voegen) gekeken. Ook bij de Valkenburgerstraat. Bewoners zouden dus moten aandringen op fase 3: integraal, graag. Ook het doelgroepenkader kan hier helpen om met camera’s het verkeer daadwerkelijk te verminderen. - Handhaving: de olifant in de (30 km-)kamer
Er werd letterlijk gezegd: veel hangt af van handhaving. Zonder geloofwaardige handhaving wordt “30 km” al snel 30 km/u op papier. De wethouder gaf aan dat 30 km strenger gehandhaafd gaat worden. De vraag kwam later in de nabespreking terug: waarom geen camera’s? Bewoners denken dat dat bijdraagt aan de afname van auto’s en motoren, die vluchten dan wel de A10 op. Op de avond werd wel genoemd dat er een notitie over verkeersnetten aankomt (was al eigenlijk al losgelaten bij invoering 30 km in de stad). Bij afschaling zou handhaving met camera misschien wel moeten kunnen.
Tot slot
Er ligt eindelijk iets op tafel dat verder gaat dan een paar symbolische meters. Dat is winst. Maar als “Amsterdam maakt ruimte” echt betekent dat we minder blijven faciliteren wat vooral snel en veel wil, dan moet dat ook te zien zijn op dé corridor waar het altijd “niet kan”.
Mede vanuit de afstemming met nood- en hulpdiensten benadrukt de gemeente nogmaals dat “behoud van doorstroming” een harde randvoorwaarde is. Wat echter ontbreekt, is het transparante afwegingskader: hoe de gemeente doorstroming precies weegt tegen leefbaarheid en verkeersveiligheid, en op basis van welke criteria en meetwaarden? Duidelijk moet worden wanneer doorstroming wél mag verslechteren ten gunste van een veiligere, rustiger en beter oversteekbare straat. Anders blijft het risico bestaan dat bewoners straks 700 m² groen krijgen, maar óók een super-efficiënte groene golf voor hetzelfde autovolume. Terwijl bewoners vooral vragen om smaller, langzamer én minder.
